Wrzesień to czas nie tylko intensywnego startu dla uczniów, którzy muszą zaadaptować się do zmiany po dwumiesięcznych wakacjach. Z perspektywy kadr szkolnych i dyrekcji to wzmożony czas wszelkich szkolnych uruchomień. Organizacja skomplikowanej siatki lekcji w optymalny sposób, wdrożenia nowych zasad i przepisów, intensywne zebrania Rady Pedagogicznej, a także… Przygotowanie, uzgodnienie i zatwierdzenie nowego programu wychowawczo-profilaktycznego.
Zadanie to najczęściej spoczywa na pedagogach i psychologach szkolnych, ale siłą rzeczy angażuje wiele osób. O ile pewne powtarzalne mechaniki i plany działań ułatwiają przygotowanie dokumentu, to jednak nie może być on zawieszony w próżni. Niezbędna jest rzetelna diagnoza sytuacji wychowawczo-profilaktycznej. Zjawiska problemowe i identyfikowane w szkole czynniki ryzyka oraz chroniące mogą się z roku na rok powtarzać w określonym środowisku szkolnym, ale i tak muszą mieć potwierdzenie w badaniach. Ważne jest też „wyłapywanie” nowych wyzwań, a w Modelu Profilaktyki Zintegrowanej – także potencjałów uczniów. Wyzwaniem jest jednak metodyka badań prowadzona w sposób, który umożliwia szkołom obserwowanie zmian w różnych aspektach rok do roku.
Powtarzalność to wyzwanie
Dostępnych jest bardzo wiele narzędzi diagnostycznych dotyczących różnych tematów i zjawisk problemowych wybiórczo. Niektóre dostępne komercyjne, inne nieodpłatnie w projektach. Kłopot polega na tym, że zwykle badania dotyczą określonych wąsko i specjalistycznie dziedzin lub obszarów. Z uwagi na ograniczone środki, szkoły decydują się często na podjęcie w danym roku dokładniejszej analizy tylko kilku zjawisk spośród wielu, które obserwowane są w szkole. Przebadanie uczniów wieloma narzędziami pochłania sporo środków finansowych, ale także czasu (różne ankiety, zaangażowani nauczyciele itp.). Pedagodzy przygotowują zatem często własne ankiety, ale to z kolei powoduje żmudne zliczanie ich wyników „na piechotę”, a także niełatwe wyciąganie wniosków z różnych źródeł, które bywają ze sobą niespójne. Do tego dochodzi problem powtarzalności (lub raczej niepowtarzalności) niektórych badań w doraźnych projektach – i znów trzeba szukać nowego narzędzia do badania w danym obszarze. Nic zatem dziwnego, że montaż programu wychowawczo-profilaktycznego bywa szkolną „zmorą”.
Właśnie z myślą o tym powstał Skaner Profilaktyczny – narzędzie, które łączy diagnozę, raport i gotowy szkic dokumentu w jednym, uporządkowanym procesie. Sercem narzędzia jest krótkie, anonimowe badanie ankietowe online, osobno dla uczniów klas 4–6 i 7–8, oparte na sprawdzonym od ponad 25 lat Modelu Profilaktyki Zintegrowanej Instytutu Profilaktyki Zintegrowanej. Zamiast punktowych, jednorazowych ankiet dotyczących pojedynczych zjawisk, szkoła otrzymuje szeroki obraz sytuacji wychowawczej: czynniki chroniące i czynniki ryzyka, kondycję psychiczną uczniów i klimat szkoły – wszystko w jednym, spójnym badaniu, które można powtarzać co roku i porównywać wyniki w czasie.
Taniej, szybciej, prościej i bardziej kompleksowo
Po zebraniu odpowiedzi szkoła nie zostaje sama z surowym arkuszem danych. Skaner Profilaktyczny dostarcza czytelny raport w trzech formatach – interaktywnej stronie www, prezentacji PowerPoint i pliku PDF – z gotowymi wykresami i komentarzami, które można od razu pokazać radzie pedagogicznej, radzie rodziców czy organowi prowadzącemu. Do tego dołączona jest wstępnie wypełniona wersja robocza Szkolnego Programu Wychowawczo-Profilaktycznego w Wordzie, uwzględniająca aktualną podstawę prawną i tegoroczne priorytety oświatowe. Zespołowi szkolnemu zostaje to, co najważniejsze: odczytanie i zanalizowanie wyników, a następnie wpisanie własnych wniosków i decyzji o konkretnych działaniach – z realnym odniesieniem do szerokiego kontekstu profilaktyki zintegrowanej.
Z kolei dla organów prowadzących szkoły podstawowe Skaner Profilaktyczny oznacza coś więcej niż wsparcie pojedynczej placówki. Ustandaryzowana metodologia, powtarzana rok po roku, daje możliwość spojrzenia na całościową sytuację wychowawczą w szkołach na terenie gminy w sposób spójny i porównywalny. Ułatwia to planowanie lokalnej polityki oświatowej i profilaktycznej oraz rozmowę z dyrektorami placówek na podstawie rzetelnych, a nie przypadkowych danych.
Prosty proces, bez dodatkowej infrastruktury
Zamówienie narzędzia to kilka kroków: wypełnienie formularza zgłoszeniowego, otrzymanie instrukcji i linków do ankiet, przeprowadzenie badania (wystarczą urządzenia z dostępem do Internetu, które szkoła już ma), a następnie odbiór raportu i praca nad dokumentem. Skaner Profilaktyczny udostępniany jest co roku od września – tak, by uwzględniać czerwcowe wytyczne MEN i dać szkołom czas na spokojne przeprowadzenie diagnozy tuż na starcie roku szkolnego.
Więcej informacji i formularz zamówienia: programyprofilaktyczne.pl/skaner-profilaktyczny-diagnoza-szkolna
Skaner Profilaktyczny to narzędzie fundacji YAQ Projekt – Pracowni Rozwoju Społecznego, tworzone we współpracy z Instytutem Profilaktyki Zintegrowanej.
To podejście, które nie straszy statystykami, tylko porządkuje pracę, jaką i tak trzeba wykonać – i pozwala poświęcić zaoszczędzony czas na to, co najważniejsze: rzeczywiste działania z uczniami.
A jakie są Wasze dotychczasowe sposoby na prowadzenie badań diagnostycznych i opracowywanie programu wychowawczo-profilaktycznego w Waszych szkołach? Czy możecie polecić jakieś kompleksowe i wygodne narzędzia? Podzielcie się dobrymi praktykami w komentarzu na Facebooku lub wysyłając do nas wiadomość na pracownia@yaqprojekt.pl.